İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi" - Publika.az
Bizi izləyin

Xüsusi

İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

Kama Kamila "The X Factor Israel" yarışmasında iştirakından sonra özünə xas çıxışı ilə ölkəmizdə, o cümlədən İsraildə səs-küyə səbəb olmuşdu. 

Bakı şəhərində anadan olan Kamila deyir ki, Azərbaycanın musiqi irsinə dərin kök salmış görkəmli musiqiçi ailəsində böyüyüb. 5 yaşından klassik pianoçu kimi təhsil alan sənətçi 13 yaşında anası ilə birlikdə İsrailə köç edib. O vaxtdan onun motivasiyası və arzusu atası və yeni vətəni arasında əlaqə yaratmaq olub. Elə buna görə də yaradıcılığının böyük bir hissəsini Azərbaycana həsr edib.

Publika.az ifaçı ilə müsahibəni təqdim edir.

- Gəlin, musiqiçi olmaq xəyalınızdan, xüsusən mistik şaman musiqisinə sevginizin necə başladığından danışaq.

- Musiqiçi olmaq mənim arzum deyil, taleyim idi. Çünki musiqiçi ailəsində dünyaya gəlmişəm. Peşə özü məni seçdi, daha doğrusu, başqa bir variantım yox idi. Hələ ana bətnində olarkən klassik musiqilər dinləmişəm. Anam musiqi müəllimi idi, 6 nömrəli musiqi məktəbində, həm də Bakı peşə ixtisas təhsil müəssisəsində dərs deyirdi. Evdə həmişə deyirdilər ki, onun şəxsi tələbələri ilə 2 saatlıq fasiləsində dünyaya gəlmişəm. Müəllim və şagirdlərin səhərdən axşama qədər musiqi ilə məşğul olduğu bir atmosferdə doğulmuşam. 

Mənim üçün şaman musiqisi Azərbaycan muğamlarıdır. Bu, bizim çox dərin köklərimizdən və Azərbaycan musiqisinin tarixindən danışan ən dəyərli musiqidir. Azərbaycan dünyanın ən zəngin və ən dadlı musiqisi və mətbəxi ilə məşhurdur. Hesab edirəm ki, bu iki məqam Azərbaycanın milli-mədəni həyatında mühüm yer tutur. 

Muğam Azərbaycan xalqının bədii təfəkkür və yaradıcılığına böyük təsir göstərib. Ölkəmizin müxtəlif sənət növlərinin hər biri ayrı-ayrılıqda uzun və mürəkkəb inkişaf yolu keçməsinə baxmayaraq, muğamlarımızın yeri xüsusidir. Xalqın ən dərin kökləri bu musiqidə birləşib. Azərbaycan muğamı ölkəmizin təbiəti kimi rəngarəng, dolğun və zəngindir. Uzaq dövrlərə gedib çıxan köklərimiz bu gün sahib olduğumuz çox böyük bir dəyərdir. Bu, bizi biz edən xüsusiyyətimizdir. Əgər köklərimizi unutsaq, bizdən geriyə heç nə qalmayacaq. 

- Sizi şaman adlandırmaq olar? Ümumiyyətlə, şaman musiqisi həyatınıza nələr qatıb? 

- Şamanizm milli dua musiqisidir. O bizə köklərimizi unutmağa imkan vermir. Lakin şaman olduğumu hesab etmirəm, sadəcə vokal dərsi verən müəlliməm. Bu, çox vacibdir, vokal dərslərində tək ifaçılığın qaydalarını tədris etmirəm, həm də daxili səsinizi eşitməyə kömək edirəm. Daxili səsimiz fasiləsiz olaraq bizimlə danışır, arzularımızı və xəyallarımızı pıçıldayır. İntuisiyamız əslində daxili uğultumuzdur. Bu, vokalda əsas prinsiplərimdir. İnsanlara öz daxili səsi ilə tanış olmağı, onu dinləməyi və ona qulaq asmağı öyrədirəm. 

- Nə zamandan bəri İsraildə yaşayırsınız?

- 30 ildir ki, İsraildə yaşayıram, bura 90-cı illərdə 13 yaşım olanda köçmüşük. 

- Üslubunuz unikal və fərqlidir. Dinləyiciləriniz musiqidəki şaman ruhunuzu anlayıb qiymətləndirə bilirmi?

- Mənim üçün də gözlənilməzdir ki, konsertlərdə dinləyicilərim bütün ifalarıma ruhən qoşulurlar. Onlar bunu dini təcrübə, dini ritual adlandırır. Dəfələrlə bu barədə mesajlar almışam, deyirlər ki, bu konsertlərdə mənəvi yüksəliş hiss edirlər. Bu isə onun sayəsində baş verir ki, öz kompozisiyalarımı oxuyanda ruhumun ayrılmaz parçası olan muğam musiqisi də mənimlə birlikdə oxuyur. Muğam mənim üçün Azərbaycanın milli duasıdır. 

- Azərbaycanda yaşadığınız illəri necə xatırlayırsınız, bura gəlib konsert vermək fikriniz varmı?

- Bakıda konsert vermək çoxdan planda var və bunun üçün sponsorla prodüser axtarıram. Odur ki, kimsə müsahibəmizi oxuyursa və məni Bakıya dəvət etmək fikri varsa, ona ürəkdən minnətdar olaram. 

Uşaqlığım Bakıda çox yaddaqalan keçib, bütün günlərimi 6 nömrəli musiqi məktəbində və Bakı peşə liseyində keçirirdim. Anam dərs dediyi üçün demək olar ki, orda yaşayırdım. Pianonun başında oturub çörəklə qara ikra və yağ yeyirdim, Fəvvarələr meydanını xatırlayıram. Köhnə Bakı - İçərişəhər, Qız qalası və Şirvanşahlar Sarayı ən sevdiyim yerlər idi. Bakı dünyanın ən gözəl şəhərlərindən biridir. Quş baxışından Bakını seyr etmək üçün anamla tez-tez Qız qalasına qalxardıq. Xəzər isə ayrı bir aləmdir, üzməyi bu dənizdə öyrənmişəm, havadakı neft qoxusu üçün ürəyim gedir... 

- İsrail və Azərbaycan xanımlarının tərbiyə üsulu haqqında nə deyə bilərsiniz? 

- Oxşarlıq olduğunu hesab etmirəm. İsrailli qadınların tərbiyə üsulu çox sərt qaydalara köklənir və bu, xoşuma gəlir. Azərbaycanlıların isə çox istiqanlı və musiqi kimi mülayim olduğu yadıma gəlir, onlara heyranam. 

- Döş xərçənginə qalib gəlməyiniz və bu ağır xəstəlikdən sağalmağınız münasibətilə sizi təbrik edir, uzun və dolğun ömür arzulayıram. Bu çətin günlərdən necə keçdiniz? Gücü kimdən və ya nədən aldınız?

- Yaşadıqlarım və nostalgiyam qarşısında xərçəngin düz ürəyimin başında böyüməsi çox simvolik idi. Yaxınlarımı Bakıda qoyub gəlmişdik, atam Bakıda yaşayır, 90-cı illərdə ailəm iki parçaya bölünmüşdü. Mən, bacım və anam İsrailə köçdük, atamla bütün musiqiçi nəslimiz Bakıda qaldı. İllərlə bunun əziyyətini çəkmişəm, darıxmışam... Ürəyim iki yerə bölünmüşdü. Böyük bir boşluq yaranmışdı, odur ki, şişin düz ürəyimin başında inkişaf etməsi təsadüf deyil, ağrılarımın "meyvəsidir".

Hazırda özümü yaxşı hiss edirəm, sağalmışam. İkinci albomdakı kompozisiyaları müalicənin və əməliyyatların ortasında yazmışdım. Sözsüz ki, məni ruhdan düşməyə qoymayan və sağaldan "My baby cancer" albomumdakı mahnılarım oldu. 

- Yəqin ki, burda həyatla ölümün mübarizəsindən danışılır. Düşünürəm ki, bu albomu xüsusilə xərçəng xəstələri dinləməlidir, onlar üçün gözəl motivasiya olar. 

- Albom mənim mənəvi yüksəlişimdən danışır. Əslində əmin idim ki, yaşamayacam. Həm də bir iz qoymadan getmək istəmirdim və beləliklə mahnılar yazmağa başladım. Bu mahnıların yazılması artıq ondan xəbər verirdi ki, hər şey yaxşı olacaq. Albom öz küllərindən doğulan simurq quşundan danışır. 

- 44 günlük müharibədə Azərbaycanın Ermənistan üzərindəki qələbəsini də çox dərin həssaslıqla yaşamısınız. 

- Bu, asan sual deyil. Bakıya heyranam, siyasi mövzulara toxunmaq istəmirəm. Bu müharibədə Azərbaycanın qəhrəman oğullarının şəhid olması ürəyimi parçalayır. Fəxr edirəm ki, Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa etdi, eyni zamanda bu müharibədə humanist və ağıllı davrandı. Azərbaycan müqəddəs dəyərlərə həmişə sadiq qalıb, bilirik ki, müharibə də ədalətli aparılmalıdır. Bir sözlə, Azərbaycan xalqı güclü, istiqanlı və ağıllı xalqdır. Azərbaycala fəxr edirəm. 

- Yaradıcılığınızda hansı mövzular üstünlük təşkil edir? 

- Çox ciddi bir hadisə baş verməlidir ki, masa arxasına keçib musiqi bəstələyim. Heç vaxt qadın və kişi sevgisi haqqında mahnı yazmıram, dünyada 80-90 mahnının əksəriyyəti sevgidəndir. "O gəlmədi", "Zəng vurmadı", "Mən tənhayam", "Məni atıb getdin", "Mənimlə oyun oynadın" kimi bir dənə də mahnım yoxdur. Albomlarımın heç birində sevgi ayrılığı və ya xəyal qırıqlığı mövzusunda bir mahnı da yoxdur. Çoxu uşaq ikən Azərbaycanı tərk edib İsrailə köçməyimizdən danışır. Bu, məndə ağır travma qoymuşdu. Buna baxmayaraq, Xəzər dənizi mənimlə hələ də danışır, onun dalğalarını hələ də eşidirəm. Sevimli şəhərimin qoxusu və dadı hələ də damağımdadır. Torpağım üçün burnumun ucu göynəyir. Yeri gəlmişkən, ilk albomum ana və torpaq adlanır, İsrail miqrasiyasının bizi necə qucaq açdığı əks olunub. Azərbaycanın çox rəngli və açıq mentaliteti ilə İsrailin çox qapalı mentaliteti məndə bir-biri ilə görüşür və bəzən mübarizə aparır. Həm də xərçəngdən yazmışam. Öləcəyimi düşünürdüm, amma sağ qaldım və ikinci dəfə dünyaya gəldim. Xəstəxanada sevimli nənəmin ürəyinin son döyüntülərini eşidirdim, bu döyüntülər bəstəyə çevrildi. Anamın ürək ritmlərini da mahnıya çevirmişəm, mənə elə gəlir ki, onun bətnində olarkən artıq şüursuz şəkildə hansısa melodiyaları yazırdım. 

- Çıxışlarınızda sanki transa daxil olur və görünməz qüvvələrə qarşı mübarizə aparırsınız. 

- Düzgün diaqnozdur. İstənilən yaxşı musiqiçi konsertlərdə transa düşür. Oxuyanda fiziki varlığın ötəsinə keçirik və daha ruhani oluruq. Sadəcə biz deyil, dinləyicilərimiz də eyni ruh halına düşür. Transa düşməyən müğənninin izləyicisi olmaq istəməzdim. Yaxşı musiqiçi dinləyicilərini də özü ilə birlikdə başqa bir dünyaya apara bilir. Musiqinin gücü də bundadır: bir neçə saatlıq olsa da, şəxsi problemlərdən bir qədər uzaqlaşmaq və öz daxili mənimizə qovuşmaq. Bu isə musiqi mədəniyyəti sayəsində mümkün olur. 

- Yaxşı, bəs kimə və ya nəyə təslim olmaq istəmirsiniz?

Qorxularıma! Hər kəsin qorxuları var, bəziləri yoxsulluqdan, bəziləri təklikdən, bəziləri qaranlıqdan və ya hündürlükdən qorxur. Mən isə auditoriyamı məyus etməkdən və ya sözün hər iki mənasında qaranlıqda qalmaqdan qorxuram. Dünyanın adiləşməsi də məni narahat edir, mədəniyyətə, muzeylərə getməyə, mühazirələr dinləməyə ehtiyacım var. Həyatın monoton və quru tərəflərinə nifrət edirəm. Və böyük ehtimal, ətrafımdakıların mənə olan güvənini itirməkdən qorxuram. 

- Cavablarınızın fəlsəfəsinə qapılmaq çox xoş idi. Arzu edirəm ki, tezliklə doğma Bakınıza qovuşasınız. 

- Təşəkkür edirəm, bir gün mütləq. 

Aytən Məftun 

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

Aytən Məftun
Rəylər
Oxumağa davam et
Reklam

Xüsusi

Gəncə Mətbuat Evi necə "Kaspi" Təhsil Mərkəzinə çevrildi - FOTO

Yeddi il öncə, 2015-ci ilin 5 iyulunda ölkəmizin ikinci böyük şəhərində, Gəncədə Mətbuat Evi açılır. Gəncə Mətbuat Evi məhz milli mətbuatımızın 140 illiyi münasibəti ilə həmin bölgədə yaşayan və fəaliyyət göstərən media nümayəndələrinin ixtiyarına verilir. Verilirmi?

Publika.az-ın əldə etdiyi məlumatlara görə, sözügedən binanın təməli 2011-ci ildə atılıb. Üç ildən sonra isə jurnalistlərin istifadəsinə verilməsi məqsədilə açılış mərasimi keçirilib. 

Açılış mərasimində Prezident Administrasiyasının İctimai-siyasi məsələlər şöbəsinin keçmiş müdir müavini Ərəstun Mehdiyev, Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətinin keçmiş başçısı Elmar Vəliyev, Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov, Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçmiş icraçı direktoru, hazırda həbsdə olan Vüqar Səfərli və ölkənin bir sıra aparıcı mətbu orqanlarının rəhbərləri iştirak ediblər. Bu tədbir barədə mediada məlumatlar yayılıb.

Amma... Yeddi il əvvəl Gəncə Mətbuat Evinin açılış mərasimində qeyd edilirdi ki, 4 mərtəbədən ibarət olan binanın 1-ci mərtəbəsində konfrans keçirmək üçün zal, 2 və 3-cü mərtəbələrdə jurnalistlərin fəaliyyət göstərmələri üçün otaqlar, 4-cü mərtəbədə isə Gəncəyə ezam olunan media nümayəndələrinin gecələmələri üçün xüsusi otaqlar yaradılıb. 

Araşdırma zamanı bəlli oldu ki, Gəncə Mətbuat Evi 1 gün belə adına və istiqamətinə uyğun fəaliyyət göstərməyib. Açılış mərasimindən bir müddət sonra binada “Kaspi” Təhsil Mərkəzinin Gəncə şöbəsi fəaliyyətə başlayıb və bu günədək sözügedən qurum orada fəaliyyət göstərir. Çox maraqlıdır, milyonlarla maliyyə vəsaiti hesabına inşa edilən, Mətbuat Evi kimi fəaliyyət göstərməsi nəzərdə tutulan bu bina necə olub ki, “Kaspi” Təhsil Mərkəzinin ixtiyarına və istifadəsinə verilib?  PA İctimai-siyasi şöbəsinin sabiq müdiri Əli Həsənovun həyat yoldaşı Sona Vəliyevaya məxsus “Kaspi” Təhsil Mərkəzi Gəncə Mətbuat Evinə necə sahiblənə bilib? 

Ən böyük regionlarımızdan olan Gəncədə bu bina jurnalistlərdən necə alınıb?  Aydın məsələdir ki, PA-nın sabiq şöbə müdiri Ə.Həsənovun hüdudsuz səlahiyyətləri burada ciddi rol oynayıb və binanı öz şəxsi biznesinin fəaliyyətinə yönəldib. Və maraqlıdır ki, uzun illər hamı bu fakta göz yumub... 

Qeyd edək ki, “Gəncə Mətbuat Evi” adına olan və bircə gün də media evi funksiyasını yerinə yetirməyən binada hələ də “Kaspi” Tədris Mərkəzi fəaliyyətini davam etdirir. 

Məsələ ilə bağlı saytımızın sorğusuna cavab olaraq Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətindən bildirilib ki, hazırda həmin binada 2 müəssisə fəaliyyət göstərir: “Sözügedən bina 2015-ci ildə “Azərmətbuatyayımı” ASC-nin Gəncə Mətbuat Evi” adı ilə istifadəyə verilib. Mətbuat Evi kimi fəaliyyət göstərməsə də, “Azərmətbuatyayımı” ASC hazırda orada yerləşir. Bina Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin balansında deyil və şəxsi mülkdür”. 

7 il əvvəl açılış mərasimində Mətbuat Şurasının sədri kimi iştirak edən Əflatun Amaşov da Gəncə Mətbuat Evinin sonrakı taleyindən xəbərsiz olduğunu bildirib: “Dövlət büdcəsi hesabına mətbuatla bağlı nəsə tikilibsə, gərək həmin bina aidiyyəti üzrə özünün missiyasını həyata keçirsin. Hansı məqsədlə tikilibsə, o məqsədlə fəaliyyət göstərsin. Əgər dövlətin hesabına tikilibsə, bu cür olmalıdır. Həmin bina dövlətin balansına keçməlidir. Əgər belə deyilsə, özəl mülkiyyətdirsə, o zaman məsələ başqadır. Həmin binanın hansı qurumun balansında olması ilə bağlı mənim məlumatım yoxdur. Bəlkə də həmin binanı hansısa şirkət, özəl təşkilat tikib. Bu, tamam başqa məsələdir. Mən binanın tikintisində heç bir formada iştirak etməmişəm. Açılış mərasiminə isə qonaq kimi dəvət olunmuşam. Amma mən belə düşünürəm ki, Gəncə kimi bir şəhərdə mütləq jurnalistlərin fəaliyyət göstərməsi üçün Mətbuat Evi olmalıdır. Çünki Gəncə ikinci böyük şəhərimizdir. Bu məsələyə təkrar baxılmalıdır”. 

Ə.Amaşov əlavə edib ki, hazırda Gəncədə xeyli sayda media orqanı fəaliyyət göstərir: “Eyni zamanda, Bakıda fəaliyyət göstərən media qurumlarının Gəncədə bölgə üzrə əməkdaşları var. Əcnəbi jurnalistlər tez-tez Gəncəyə səfər edirlər. Əgər Gəncədə Mətbuat Evi olarsa, Bakıda fəaliyyət göstərən kütləvi informasiya vasitələri əməkdaşlarının yerləşməsi üçün həmin bina əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Həmin binada regional və beynəlxalq səviyyəli müəyyən görüşlər, tədbirlər də keçirmək mümkündür. Ümumiyyətlə, belə bir məkanın olması informasiya almaq baxımından jurnalistika üçün çox əhəmiyyətlidir".  

Araşdırmamızın davamı növbəti yazımızda təqdim ediləcək.

Oxumağa davam et

Xüsusi

Muğamı dinləyəndə bədənim titrədi - Conatan Çeyst

Ölkəmizi Avropada təbliğ edən əcnəbi dostlarımızdan biri də “France Global Intelligence” şirkətinin təsisçisi, politoloq Conatan Çeystdir.

Publika.az Conatan Çeystlə müsahibəni təqdim edir:

- Əziz Conatan, sizi oxucularımıza daha yaxından tanıtmaq istərdim.

- Karib dənizin sahilində, Fransanın Qvadelupa adasında dünyaya gəlmişəm. Uzun müddətdir Parisdə yaşayıram. İxtisasca hüquqşünas politoloqam. Həmçinin “France Global Intelligence” şirkətinin qurucusuyam. Bu şirkət zəka rəqabətli intellektual strateji qərarların qəbul edilməsinə yardım edən vasitədir. 

- Oraq hüceyrəli anemiya xəstəliyi barədə cəmiyyətin maarifləndirilməsi üçün də çalışdığınızı bilirəm. 

- Doğrudur. Cenni Hippokratın sədrlik etdiyi oraq hüceyrəli anemiya xəstəliyinin qarşısının alınması və məlumatlandırılması üzrə APIPD birliyinin könüllüsüyəm. Çoxu bu barədə məlumatsızdır. Amma hər il dünyada minlərlə insan bu bəladan dünyasını dəyişir. Həmçinin ilk genetik xəstəlik hesab olunur. Əsas məqsədimiz bu xəstəliklə bağlı geniş ictimaiyyəti maarifləndirmək, bu bəlanın kökünü kəsmək üçün sükutu pozmaqdır. 

Peut être une image de 2 personnes, barbe, personnes debout, costume et plein air

- Çox gözəl təşəbbüsdur. Conatan, sizi daha çox mədəniyyətimizin Fransada təbliğatçısı kimi tanıyıram.

Mədəniyyətiniz haqda nə desəm, hisslərimi tam ifadə edə bilməyəcəm. Musiqiçilərinizi çox bəyənirəm. Xüsusən də Fransada fəaliyyət göstərən pianoçu Etibar Əsədli, fleytanın usta ifaçısı Ağarəhim Quliyev, balabanın səsini sayəsində sevdiyim Ələfsər Rəhimovun adlarını çəkmək istərdim. Balaban haqda bir çox araşdırma etmişəm. Bilirəm ki, Azərbaycan folklorunun sütunlarından olan bu musiqi aləti bəşər mədəniyyətinin qeyri-maddi irsi siyahısına daxil edilib.

- Muğamımızı da çox sevdiyinizi eşitmişəm.

- Bu günlərdə Azərbaycanın Fransadakı Səfirliyində təşkil edilmiş konsert proqramında muğam dinlədim. Hadisələri qabartmadan deyə bilərəm ki, bədənim titrədi. Emosiyalarım o qədər fərqli və rəngarəng idi ki, hələ də təsirindən tam oyana bilməmişəm. Bizim adamızın rəqslərlə musiqinin vəhdətindən yaranan folklor nümunəsi var. Bu musiqi də bəşəriyyətin qeyri-maddi irsi siyahısına daxil edilib. Çox istərdim ki, Azərbaycanın etno-cazı ilə bizim kreol musiqisini sintez edib gözəl konsert proqramı təşkil olunsun. Əminəm ki, siz də bu ifaları sevərsiniz. 

- Əlbəttə.

- Azərbaycan mədəniyyəti o qədər zəngindir ki, mən hələ təzə tanış oluram. Müxtəlif etnik qrupların ölkənizdə mehriban yaşadığını eşitmişəm. Din və dil rəngarəngliyi olan cəmiyyət idealdır. Azərbaycanı mənim kimi minlərlə fransıza belə qərəzsiz təbliğ etdiyi üçün ölkənizin Fransadakı səfiri Rəhman Mustafayevə, “Azərbaycan-Fransa Assosiasiyası”nın təsisçiləri Aytən Muradova və Günel Səfərovaya minnətdaram. 

Peut être une image de 10 personnes, personnes debout et intérieur

Azərbaycanla tanışlığım məktəb illərimə gedib çıxır. Sovet hakimiyyəti yenicə dağılırdı. Dərsliklərimizdə Azərbaycana da yer ayrılırdı. Hətta magistr təhsili aldığım illərdə Azərbaycanı araşdırmağa başladım. Asiya və Avropanı birləşdirən qədim tarixə malik ölkə olduğunu öyrəndim. Hətta Tural Gəncəliyevlə, səfir Rəhman Mustafayevlə müsahibələr etdim. Dediyim kimi, ölkənizlə əlaqələrim sıx və səmimidir.

- Sizi tezliklə Azərbaycanda gözləyirik.

- Məmnuniyyətlə!

Oxumağa davam et

Xüsusi

30 ildə Cümhuriyyətimizlə bağlı hansı işlər görülüb? - CÜMƏ SÖHBƏTİ

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 104 ili tamam olur. Son 30 ildə müstəqil Azərbaycan dövləti öz hüquqi və siyasi varisini yaşatmaq üçün bir çox işlər gerçəkləşdirib.

Publika.az-ın “Cümə söhbəti”ndə tarix üzrə fəlsəfə doktoru, AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini Cəbi Bəhramovla söhbətləşdik.

Müsahibəni təqdim edirik: 

- Cəbi müəllim, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, onun öyrənilməsi istiqamətində son 30 ildə nə kimi işlər görülüb? 

- Mayın 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin elan olunmasının 104 ili tamam olur. Cümhuriyyətin adının, tarixinin tədqiqi, adının əbədiləşdirilməsi üçün 1990-cı ildən çox böyük işlər görülüb. Hələ o zaman Tarix İnstitutunda bir qrup yaradıldı. Həmin qrup Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Tarixi Qrupu adlanırdı. 1990-cı ilin noyabrın 17-də Ulu öndər Naxçıvanda olarkən onun təklifi ilə bizim üçrəngli bayrağımız dövlət bayrağı elan edildi və Naxçıvan Ali Məclisinə gətirildi. Bu, Cümhuriyyətin simvollarının bərpa edilməsi və əbədiləşdirilməsi yolunda birinci addım idi. Bundan sonra 5 fevral 1991-ci ildə yenə də Naxçıvan Ali Məclisinin və Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı olan Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə artıq burada oturanlar Ulu öndərin təklifini qəbul etməyə məcbur oldular. Azərbaycan Respublikasının adından SSR, sosialist sözlərini götürdülər. Azərbaycan Respublikasını elan etməyə məcbur qaldılar. Beləliklə, bizim dövlət bayrağımızı bərpa etdilər. 

- Heydər Əliyev hakimiyyətə gələndən sonra bu istiqamətdə başqa hansı addımları atdı?

- 1993-cü ildə Ulu öndər Azərbaycanın rəhbəri seçiləndən sonra bu istiqamətdə çox böyük işlər gördü. Onun ilk addımlarından biri Cümhuriyyətin yaradıldığı 1918-ci ildə Azərbaycan xalqına qarşı çox ağır bir cinayətin törədilməsi ilə bağlı 26 mart 1998-ci ildə Azərbaycanlıların soyqırımı günü ilə bağlı idi. Ulu öndər həmin tarixin əbədiləşdirilməsi ilə bağlı fərman imzaladı. 31 Mart Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi rəsmiləşdirildi. 1998-ci ilin yanvar ayının 31-də Ulu öndərimizin imzaladığı fərmanla Cümhuriyyətimizin 80 illiyi qeyd olundu. Bunun davamı olaraq 2003-cü ildə onun 85 illik yubileyi ilə bağlı ölkədə çox böyük beynəlxalq elmi konfrans keçirildi. 1998-ci ildə Milli Arxiv İdarəsinin hazırladığı, tarix elmləri doktoru Aslan Paşayevin rəhbərliyi ilə Cümhuriyyət Parlamentinin sənədlərinin yeddi cildliyi çap olundu. O cümlədən Fətəli Xan Xoski və digərləri haqqında o dövrün sənədləri nəşr edildi. 

- 1990-cı illərin ikinci yarısında bu gün üçün böyük əhəmiyyət daşıyan fərmanlar da imzalanmışdı... 

- Bəli. Bundan sonra Ulu öndərin bilavasitə fərmanları ilə 26 iyun Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Günü elan edildi. 1918-ci ilin həmin günü Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ordusu yaradılmışdı. Bu tarix bərpa edildi. Noyabrın 9-u Dövlət Bayrağı Günüdür. Bununla bağlı Prezident İlham Əliyev ayrıca fərman verdi. Yəni, Cümhuriyyətin atributlarının qaytarılması, onun adının əbədiləşdirilməsi üçün bizim konstitusiyamızda yazılıb ki, Azərbaycan Respublikası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisidir. Bu varisliyi əsas tutaraq bilavasitə Cümhuriyyətin adının, tarixinin əbədiləşdirilməsi üçün çox böyük addımlar atılıb. 1998-2003-cü illərdə Tarix İnstitutu Azərbaycan tarixinin 7 cilddə çoxcildiyini nəşr etdirdi. Onun beşinci cildində Cümhuriyyət tarixinə çox geniş yer verilib. Cümhuriyyət tarixinə ilk dəfə 1993-cü ildə nəşr edilən bircildlik Azərbaycan tarixində nəzər salınıb. Həmin bircildlik Azərbaycan tarixi Cümhuriyyət tarixi ilə başa çatdırılıb. Yəni orada ilk dəfə ümumiləşdirici əsər kimi Azərbaycan tarixi kitabında Cümhuriyyətin tarixi obyektiv olaraq verilib. Bundan başqa, bizim institut, Bakı Dövlət Universitetinin alimləri tərəfindən, eləcə də digər ali təhsil ocaqlarımızda Cümhuriyyət tariximizlə bağlı çox işlər görülüb. 

- Prezident İlham Əliyev hakimiyyətə gəldikdən sonra Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tarixinin əbədiləşdirilməsi ilə bağlı nə kimi işlər reallaşdırılıb?

- Cənab Prezident İlham Əliyevin dövründə bu istiqamətdə çox böyük işlər gerçəkləşdirilib. Bizim ən böyük abidələrimizdən biri – Dövlət Bayrağı Meydanının yaradılması üçün orada Cümhuriyyət dövründə qəbul edilən bayrağımız dalğalanır. Bu istiqamətdə çox böyük işlər reallaşdırılıb. Məhz Prezidentimizin təşəbbüsü ilə 2006-cı ildə İstiqlaliyyət küçəsində İstiqlaliyyət abidəsi ucaldıldı. Bu da Cümhuriyyət tariximizin əbədiləşdirilməsi üçün atılan çox mühüm addımdır. Cümhuriyyət tariximizin heykəlləri ucaldılıb. O cümlədən, onların istər Gürcüstanda, istər Türkiyədə, istərsə də Fransada yaşayan Cümhuriyyət dövrü xadimlərimizin, mühacirlərimizin qəbirlərinin üstü götürülüb. Adları əbədiləşdirilib, dərsliklərə daxil edilib. Cümhuriyyət tarixi ayrıca olaraq universitetlərin tarix fakültələrində, digər fakültələrdə öyrənilir. 

Oxumağa davam et
Reklam

Gündəm